For half a century, tobacco control has been built around one product and one behaviour: the cigarette, and the person who smokes it. That model was a public health success. Smoking has fallen across much of Europe, and the European Commission credits its regulatory framework with contributing to that decline. But nicotine no longer travels only in smoke. E-cigarettes, pouches and newer formulations deliver it in forms that are cheaper to make, easier to conceal and, in some cases, outside the legal categories written for tobacco. The question is no longer only how many people smoke. It is who is starting nicotine, through which products, and whether rules designed for cigarettes can follow them. Answering it well means separating two groups that the public conversation keeps merging: adults who smoke and might benefit from switching completely, and young people who have never smoked and might otherwise not have used nicotine.Επί μισό αιώνα περίπου, ο έλεγχος του καπνού χτίστηκε γύρω από ένα προϊόν και μία συμπεριφορά: το τσιγάρο και όποιον το καπνίζει. Το μοντέλο αυτό απέδωσε. Το κάπνισμα έχει υποχωρήσει σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης, και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποδίδει μέρος αυτής της μείωσης στο ρυθμιστικό της πλαίσιο. Η νικοτίνη όμως δεν κυκλοφορεί πλέον μόνο μέσα στον καπνό. Τα ηλεκτρονικά τσιγάρα, τα σακουλάκια νικοτίνης και οι νεότερες συνθέσεις τη διοχετεύουν με τρόπους φθηνότερους, πιο διακριτικούς και, σε ορισμένες περιπτώσεις, εκτός των νομικών κατηγοριών που γράφτηκαν για τον καπνό. Το ερώτημα δεν είναι πια μόνο πόσοι καπνίζουν· είναι ποιοι ξεκινούν νικοτίνη, με ποια προϊόντα, και αν οι κανόνες του τσιγάρου μπορούν να τα ακολουθήσουν. Για να απαντηθεί σωστά, χρειάζεται να ξεχωρίσουμε δύο ομάδες που η δημόσια συζήτηση συχνά συγχέει: τους ενήλικες που καπνίζουν και ίσως ωφεληθούν από την πλήρη αντικατάσταση, και τους νέους που δεν έχουν καπνίσει ποτέ και που διαφορετικά ίσως να μην έρχονταν σε επαφή με τη νικοτίνη.
Key takeawaysΒασικά συμπεράσματα
- Two questions, not one: for adults who smoke, nicotine e-cigarettes used as a complete substitute can help them stop (Cochrane, high certainty versus nicotine replacement therapy). For nicotine-naïve adolescents, there is no health gain to set against the risk of dependence.Δύο ερωτήματα, όχι ένα: για τους ενήλικες που καπνίζουν, τα ηλεκτρονικά τσιγάρα με νικοτίνη, όταν αντικαθιστούν πλήρως το κάπνισμα, μπορούν να βοηθήσουν στη διακοπή (Cochrane, υψηλή βεβαιότητα έναντι των υποκατάστατων νικοτίνης). Για τους εφήβους που δεν έχουν έρθει ποτέ σε επαφή με τη νικοτίνη, δεν υπάρχει όφελος για την υγεία που να αντισταθμίζει τον κίνδυνο εξάρτησης.
- Youth use is high and rising. In the WHO European Region, 14.3% of adolescents aged 13–15 use e-cigarettes, the highest rate globally (7.2% elsewhere). In ESPAD 2024, 22% of 15–16-year-olds in 37 countries had used one in the past 30 days. These are different surveys and should not be compared directly.Η χρήση στους νέους είναι υψηλή και αυξάνεται. Στην Ευρωπαϊκή Περιφέρεια του ΠΟΥ, το 14,3% των εφήβων 13–15 ετών χρησιμοποιεί ηλεκτρονικά τσιγάρα, το υψηλότερο ποσοστό παγκοσμίως (7,2% στον υπόλοιπο κόσμο). Στην ESPAD 2024, το 22% των νέων 15–16 ετών σε 37 χώρες είχε κάνει χρήση τις τελευταίες 30 ημέρες. Πρόκειται για διαφορετικές έρευνες, που δεν συγκρίνονται άμεσα.
- Less harmful than cigarettes is not harmless. CDC states that e-cigarette aerosol generally contains fewer harmful chemicals than cigarette smoke, yet is not safe, and that using both products is not protective. Combustible tobacco remains the far larger source of harm.Λιγότερο επιβλαβές από το τσιγάρο δεν σημαίνει αβλαβές. Το CDC επισημαίνει ότι το αεροζόλ των ηλεκτρονικών τσιγάρων περιέχει γενικά λιγότερες επιβλαβείς χημικές ουσίες από τον καπνό του τσιγάρου, αλλά δεν είναι ασφαλές, και ότι η ταυτόχρονη χρήση και των δύο δεν προστατεύει. Τα συμβατικά τσιγάρα που καίγονται παραμένουν η πολύ μεγαλύτερη πηγή βλάβης.
- The regulatory framework is lagging. The European Commission’s April 2026 evaluation finds that EU tobacco rules helped reduce smoking but have been outpaced by novel products, with nicotine pouches outside the Tobacco Products Directive. WHO data for 2024 show only seven countries in the WHO European Region ban all e-cigarette flavours.Το ρυθμιστικό πλαίσιο μένει πίσω. Η αξιολόγηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής του Απριλίου 2026 καταλήγει ότι οι ευρωπαϊκοί κανόνες για τον καπνό συνέβαλαν στη μείωση του καπνίσματος, αλλά ξεπεράστηκαν από τα νέα προϊόντα, ενώ τα σακουλάκια νικοτίνης μένουν εκτός της Οδηγίας για τα προϊόντα καπνού. Στοιχεία του ΠΟΥ για το 2024 δείχνουν ότι μόνο επτά χώρες της Ευρωπαϊκής Περιφέρειας απαγορεύουν όλες τις γεύσεις στα ηλεκτρονικά τσιγάρα.
Two different public health questionsΔύο διαφορετικά ερωτήματα δημόσιας υγείας
Debates about vaping tend to ask a single question, whether it is good or bad, and then argue over the answer as if it applied to everyone. The evidence reads better as an answer to two separate questions about two different groups of people.Οι συζητήσεις για το ηλεκτρονικό τσιγάρο τείνουν να θέτουν ένα μόνο ερώτημα, αν είναι καλό ή κακό, και να διαφωνούν για την απάντηση σαν να ίσχυε για όλους. Η τεκμηρίωση διαβάζεται καλύτερα ως απάντηση σε δύο ξεχωριστά ερωτήματα, που αφορούν δύο διαφορετικές ομάδες ανθρώπων.
The first concerns adults who already smoke. For them, the risk that matters is continued smoking. The U.S. Centers for Disease Control and Prevention (CDC) states that e-cigarette aerosol generally contains fewer harmful chemicals than cigarette smoke, and that e-cigarettes may benefit adults who are not pregnant if used as a complete substitute for all smoked tobacco. The Cochrane living review of randomised trials, discussed below, adds that nicotine e-cigarettes can help people stop smoking. For this group, a regulated product that moves a person fully away from combustion can be a reasonable harm-reduction tool rather than a new risk added to an existing one.Το πρώτο αφορά τους ενήλικες που ήδη καπνίζουν. Γι’ αυτούς ο κίνδυνος που μετράει είναι η συνέχιση του καπνίσματος. Το αμερικανικό Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC) επισημαίνει ότι το αεροζόλ των ηλεκτρονικών τσιγάρων περιέχει γενικά λιγότερες επιβλαβείς χημικές ουσίες από τον καπνό του τσιγάρου, και ότι τα ηλεκτρονικά τσιγάρα μπορεί να ωφελήσουν ενήλικες εκτός εγκυμοσύνης, εφόσον αντικαθιστούν πλήρως όλα τα προϊόντα καπνού που καίγονται. Η ζωντανή συστηματική ανασκόπηση Cochrane τυχαιοποιημένων μελετών, που εξετάζεται παρακάτω, προσθέτει ότι τα ηλεκτρονικά τσιγάρα με νικοτίνη μπορούν να βοηθήσουν στη διακοπή του καπνίσματος. Για την ομάδα αυτή, ένα προϊόν με κανόνες και εποπτεία που απομακρύνει πλήρως τον άνθρωπο από την καύση μπορεί να αποτελεί εύλογο εργαλείο μείωσης της βλάβης — και όχι νέο κίνδυνο πάνω σε έναν ήδη υπάρχοντα.
The second concerns people who do not use nicotine, adolescents above all. Here there is no smoking to displace. Any use is added exposure to a drug that, according to both CDC and WHO/Europe, can affect a brain that keeps developing until the mid-20s. WHO/Europe notes that nicotine exposure during this period can alter neural pathways linked to attention, learning and impulse control. A benefit that is real for an adult who switches completely does not transfer to a 14-year-old who starts. A 2025 systematic review in Addiction likewise finds a consistent individual-level association between youth vaping and later cigarette initiation, while judging the certainty of that evidence very low and concluding that it remains unclear whether the behaviours are causally linked.Το δεύτερο αφορά όσους δεν χρησιμοποιούν νικοτίνη — κυρίως τους εφήβους. Εδώ δεν υπάρχει κάπνισμα που να αντικατασταθεί. Κάθε χρήση προσθέτει έκθεση σε μια ουσία που, σύμφωνα με το CDC και τον ΠΟΥ/Ευρώπη, μπορεί να επηρεάσει έναν εγκέφαλο που αναπτύσσεται μέχρι περίπου τα μέσα της τρίτης δεκαετίας της ζωής. Ο ΠΟΥ/Ευρώπη σημειώνει ότι η έκθεση στη νικοτίνη σε αυτή την περίοδο μπορεί να αλλοιώσει νευρωνικές οδούς που συνδέονται με την προσοχή, τη μάθηση και τον έλεγχο των παρορμήσεων. Ένα όφελος που ισχύει για τον ενήλικα που αντικαθιστά πλήρως το κάπνισμα δεν μεταφέρεται στο 14χρονο που ξεκινά. Συστηματική ανασκόπηση του 2025 στο Addiction εντοπίζει επίσης σταθερή σύνδεση σε ατομικό επίπεδο ανάμεσα στο άτμισμα των νέων και τη μεταγενέστερη έναρξη καπνίσματος· χαρακτηρίζει όμως τη βεβαιότητα της τεκμηρίωσης πολύ χαμηλή και καταλήγει ότι παραμένει ασαφές αν οι συμπεριφορές συνδέονται αιτιωδώς.
Read together, the two questions explain why the debate so often talks past itself. One side points to adults who quit; the other points to adolescents who start; and each is describing something true. The practical implication is that a policy has to pass two tests at once: does it help adults leave combustion, and does it keep young people who do not use nicotine from beginning? Measures that satisfy only one of those tests are not yet a public health strategy.Αν τα δύο ερωτήματα διαβαστούν μαζί, γίνεται σαφές γιατί οι δύο πλευρές της δημόσιας συζήτησης συχνά μιλούν για διαφορετικά πράγματα και δεν απαντά η μία στην άλλη. Η μία δείχνει τους ενήλικες που έκοψαν το κάπνισμα· η άλλη τους εφήβους που ξεκινούν· και οι δύο περιγράφουν κάτι αληθινό. Στην πράξη, μια πολιτική πρέπει να περνά δύο δοκιμασίες ταυτόχρονα: βοηθά τους ενήλικες να φύγουν από την καύση; Κρατά μακριά από τη νικοτίνη τους νέους που δεν τη χρησιμοποιούν; Μέτρα που ικανοποιούν μόνο το ένα από τα δύο δεν αποτελούν ακόμη στρατηγική δημόσιας υγείας.
The product is changing, not only the habitΑλλάζει το ίδιο το προϊόν, όχι μόνο η συνήθεια
For most of the twentieth century, nicotine meant tobacco leaf. WHO/Europe’s 2026 World No Tobacco Day material describes a shift away from that assumption. Over roughly the past five years, the industry has relied increasingly on laboratory-synthesised nicotine and chemical analogues, which WHO experts say have become as cost-efficient as nicotine extracted from the plant. The implication they draw is that a new generation of products may contain little or no tobacco-derived nicotine while still acting on the same brain receptors that produce dependence.Για το μεγαλύτερο μέρος του εικοστού αιώνα, νικοτίνη σήμαινε φύλλο καπνού. Το υλικό του ΠΟΥ/Ευρώπη για την Παγκόσμια Ημέρα Χωρίς Καπνό 2026 περιγράφει μια μετατόπιση από αυτή την παραδοχή. Την τελευταία πενταετία περίπου, η βιομηχανία στηρίζεται όλο και περισσότερο σε νικοτίνη συντιθέμενη στο εργαστήριο και σε χημικά ανάλογά της, που σύμφωνα με εμπειρογνώμονες του ΠΟΥ έχουν γίνει το ίδιο οικονομικά αποδοτικά με τη νικοτίνη που εξάγεται από το φυτό. Το συμπέρασμά τους είναι ότι μια νέα γενιά προϊόντων μπορεί να περιέχει ελάχιστη ή καθόλου νικοτίνη προερχόμενη από τον καπνό και παρ’ όλα αυτά να δρα στους ίδιους υποδοχείς του εγκεφάλου που προκαλούν εξάρτηση.
The same WHO/Europe campaign names synthetic nicotine, nicotine salts and analogues as ingredients designed to increase addiction potential while being marketed as innovative or even less harmful. This does not mean that every vaping product or pouch is engineered the same way. It means that product design is now part of the epidemiology: two items labelled “nicotine” can differ considerably in how easily they are started, how discreet they are, and how readily they sustain use. WHO’s concern is that these features lower the barrier to initiation and reduce the perception of risk, particularly among adolescents and young adults.Η ίδια εκστρατεία του ΠΟΥ/Ευρώπη κατονομάζει τη συνθετική νικοτίνη, τα άλατα νικοτίνης και τα ανάλογα ως συστατικά σχεδιασμένα να αυξάνουν τη δυνατότητα πρόκλησης εξάρτησης, την ώρα που προβάλλονται ως καινοτόμα ή ακόμη και ως λιγότερο επιβλαβή. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε ηλεκτρονικό τσιγάρο ή σακουλάκι νικοτίνης έχει σχεδιαστεί με τον ίδιο τρόπο. Σημαίνει ότι ο σχεδιασμός του προϊόντος αποτελεί πλέον μέρος της επιδημιολογίας: δύο προϊόντα με την ένδειξη «νικοτίνη» μπορεί να διαφέρουν σημαντικά ως προς το πόσο εύκολα ξεκινά κανείς, πόσο διακριτικά χρησιμοποιούνται και πόσο εύκολα διατηρούν τη χρήση. Η ανησυχία του ΠΟΥ είναι ότι τα χαρακτηριστικά αυτά χαμηλώνουν το κατώφλι της έναρξης και μειώνουν την αντίληψη του κινδύνου, ιδίως στους εφήβους και στους νεαρούς ενήλικες.
The market data point the same way. The Commission’s April 2026 evaluation reports that between 2012 and 2023 the sales value of the EU e-cigarette market grew by 450%, and that sales value of nicotine pouches rose by 1,697% between 2018 and 2023. Over 2012–2023, the sales value of traditional tobacco products, excluding heated tobacco, fell by 8.5%, yet the sales value of all tobacco and related products rose by almost 3%. These are market figures, not exposure figures, and they say nothing by themselves about who is using what. What they do show is that the nicotine market has not shrunk with smoking. It has changed form.Τα στοιχεία της αγοράς δείχνουν προς την ίδια κατεύθυνση. Η αξιολόγηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής του Απριλίου 2026 αναφέρει ότι το 2012–2023 η αξία των πωλήσεων στην ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρονικών τσιγάρων αυξήθηκε κατά 450% και ότι η αξία των πωλήσεων σακουλακιών νικοτίνης αυξήθηκε κατά 1.697% το 2018–2023. Το 2012–2023, η αξία των πωλήσεων των παραδοσιακών προϊόντων καπνού, χωρίς τα θερμαινόμενα προϊόντα καπνού, μειώθηκε κατά 8,5%, ενώ η αξία των πωλήσεων του συνόλου των προϊόντων καπνού και των συναφών προϊόντων αυξήθηκε κατά σχεδόν 3%. Πρόκειται για στοιχεία αγοράς, όχι έκθεσης, και από μόνα τους δεν λένε ποιος χρησιμοποιεί τι. Δείχνουν όμως ότι η αγορά της νικοτίνης δεν συρρικνώθηκε μαζί με το κάπνισμα. Άλλαξε μορφή.
Nicotine pouches illustrate the same point more sharply. They deliver nicotine through the mouth without combustion and without aerosol, so they do not belong on the same risk ladder as cigarettes — and they should not be treated as identical to e-cigarettes either. A separate Cochrane living review of oral nicotine pouches finds the evidence on smoking cessation very uncertain and limited to small, short trials, with little to say yet about long-term health effects — a far thinner base than the high-certainty cessation evidence for nicotine e-cigarettes. At the same time, rising sales, discreet use and marketing aimed at a lifestyle rather than at tobacco make youth uptake a legitimate concern, especially where pouches sit outside the main EU tobacco rules. In short: not smoke, not proven as a cessation tool on the same footing as regulated nicotine e-cigarettes, and not a product whose public-health profile can be borrowed wholesale from either cigarettes or vaping.Τα σακουλάκια νικοτίνης δείχνουν το ίδιο ακόμη πιο καθαρά. Χορηγούν νικοτίνη από το στόμα χωρίς καύση και χωρίς αεροζόλ· δεν ανήκουν λοιπόν στην ίδια κλίμακα κινδύνου με τα τσιγάρα — ούτε πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ταυτόσημα με τα ηλεκτρονικά τσιγάρα. Ξεχωριστή ζωντανή ανασκόπηση της Cochrane για τα από του στόματος σακουλάκια νικοτίνης βρίσκει την τεκμηρίωση για τη διακοπή του καπνίσματος πολύ αβέβαιη και περιορισμένη σε μικρές, βραχύχρονες μελέτες, και με ελάχιστα ακόμη στοιχεία για τις μακροχρόνιες επιπτώσεις στην υγεία — πολύ λεπτότερη βάση από την υψηλής βεβαιότητας τεκμηρίωση διακοπής για τα ηλεκτρονικά τσιγάρα με νικοτίνη. Ταυτόχρονα, η αύξηση των πωλήσεων, η διακριτική χρήση και το μάρκετινγκ που μιλά για τρόπο ζωής και όχι για καπνό καθιστούν τη χρήση από νέους εύλογη ανησυχία — ιδίως όπου τα σακουλάκια μένουν εκτός των βασικών ευρωπαϊκών κανόνων για τον καπνό. Με λίγα λόγια: όχι καπνός, όχι αποδεδειγμένο εργαλείο διακοπής στο ίδιο επίπεδο με τα ρυθμιζόμενα ηλεκτρονικά τσιγάρα με νικοτίνη, και όχι προϊόν του οποίου το προφίλ δημόσιας υγείας μπορεί να αντιγραφεί αυτούσιο είτε από το τσιγάρο είτε από το άτμισμα.
That matters because tobacco control has traditionally regulated products one category at a time. A system built that way will always trail a market that can reformulate faster than legislation can be amended. The more durable question for policy is not “is this a cigarette?” but “what does this product do to the person using it, and who is it built to attract?”Αυτό έχει σημασία, γιατί ο έλεγχος του καπνού ρύθμιζε παραδοσιακά τα προϊόντα κατηγορία προς κατηγορία. Ένα τέτοιο σύστημα μένει πάντα πίσω από μια αγορά που αλλάζει σύνθεση ταχύτερα από ό,τι τροποποιείται ένας νόμος. Το πιο ουσιαστικό ερώτημα για την πολιτική δεν είναι «είναι αυτό τσιγάρο;», αλλά «τι κάνει το προϊόν σε όποιον το χρησιμοποιεί — και ποιον έχει σχεδιαστεί να προσελκύσει;».
What young people in Europe reportΤι δηλώνουν οι νέοι στην Ευρώπη
Two sources describe youth e-cigarette use in Europe, and they should be kept apart. The first is WHO/Europe’s 2026 analysis of adolescents aged 13–15 in the WHO European Region. It reports that 14.3% of this age group use e-cigarettes, the highest regional prevalence worldwide and about twice the 7.2% found elsewhere. In absolute terms, about 4.2 million adolescents in the Region use e-cigarettes, compared with about 4 million who use tobacco.Δύο πηγές περιγράφουν τη χρήση ηλεκτρονικών τσιγάρων από νέους στην Ευρώπη και πρέπει να μένουν ξεχωριστές. Η πρώτη είναι η ανάλυση του ΠΟΥ/Ευρώπη για το 2026 σχετικά με εφήβους 13–15 ετών στην Ευρωπαϊκή Περιφέρεια του ΠΟΥ. Σύμφωνα με αυτήν, το 14,3% της ηλικιακής ομάδας χρησιμοποιεί ηλεκτρονικά τσιγάρα, το υψηλότερο περιφερειακό ποσοστό παγκοσμίως και περίπου διπλάσιο από το 7,2% του υπόλοιπου κόσμου. Σε απόλυτους αριθμούς, περίπου 4,2 εκατομμύρια έφηβοι της Περιφέρειας χρησιμοποιούν ηλεκτρονικά τσιγάρα, έναντι περίπου 4 εκατομμυρίων που χρησιμοποιούν καπνό.
The second is ESPAD 2024, the European School Survey Project on Alcohol and Other Drugs, which surveyed students aged 15–16 in 37 countries and is reported by the EU drugs agency (EUDA). Among them, 44% had used an e-cigarette at least once and 22% had done so in the past 30 days. Girls reported more current use than boys (25% versus 19%). Among the 32 countries with comparable data for both rounds, current use rose from 14% in 2019 to 22% in 2024. And 60% of students said that obtaining e-cigarettes would be fairly or very easy.Η δεύτερη είναι η ESPAD 2024, η Ευρωπαϊκή Έρευνα σε Σχολεία για το Αλκοόλ και Άλλες Ουσίες, που κάλυψε μαθητές 15–16 ετών σε 37 χώρες και δημοσιεύεται από τον ευρωπαϊκό οργανισμό για τα ναρκωτικά (EUDA). Σε αυτούς, το 44% είχε δοκιμάσει ηλεκτρονικό τσιγάρο τουλάχιστον μία φορά και το 22% είχε κάνει χρήση τις τελευταίες 30 ημέρες. Τα κορίτσια ανέφεραν συχνότερα τρέχουσα χρήση από τα αγόρια (25% έναντι 19%). Στις 32 χώρες με συγκρίσιμα στοιχεία και για τους δύο κύκλους, η τρέχουσα χρήση αυξήθηκε από 14% το 2019 σε 22% το 2024. Και το 60% των μαθητών δήλωσε ότι θα ήταν αρκετά ή πολύ εύκολο να προμηθευτεί ηλεκτρονικά τσιγάρα.
Source: EUDA, Key findings from the 2024 European School Survey Project on Alcohol and Other Drugs (ESPAD); students aged 15–16 in 37 countries. National values shown are the lowest reported (Portugal, 6.4%) and highest reported (Poland, 36%).Πηγή: EUDA, Βασικά ευρήματα της Ευρωπαϊκής Έρευνας σε Σχολεία για το Αλκοόλ και Άλλες Ουσίες (ESPAD) 2024· μαθητές 15–16 ετών σε 37 χώρες. Οι εθνικές τιμές του γραφήματος είναι η χαμηλότερη (Πορτογαλία, 6,4%) και η υψηλότερη (Πολωνία, 36%) που καταγράφηκαν.
Several cautions apply before reading these numbers side by side. The WHO figure covers younger adolescents (13–15) in the 53-country WHO European Region; the ESPAD figures cover 15–16-year-olds in 37 countries; the survey instruments and definitions differ. A 14.3% prevalence in one and a 22% prevalence in the other should therefore not be treated as the same quantity, and neither should be taken to “correct” the other. What matters is that both independent sources describe a high level of use among European adolescents, and ESPAD adds a trend that is moving upward.Χρειάζεται προσοχή πριν διαβαστούν οι αριθμοί αυτοί δίπλα-δίπλα. Το στοιχείο του ΠΟΥ αφορά νεότερους εφήβους (13–15 ετών) στην Ευρωπαϊκή Περιφέρεια του ΠΟΥ, με 53 χώρες· τα στοιχεία της ESPAD αφορούν νέους 15–16 ετών σε 37 χώρες· τα ερευνητικά εργαλεία και οι ορισμοί διαφέρουν. Ένας επιπολασμός 14,3% στη μία και 22% στην άλλη δεν είναι λοιπόν το ίδιο μέγεθος, και κανένας από τους δύο δεν «διορθώνει» τον άλλον. Σημασία έχει ότι δύο ανεξάρτητες πηγές περιγράφουν υψηλό επίπεδο χρήσης στους ευρωπαίους εφήβους, και ότι η ESPAD προσθέτει μια τάση που κινείται προς τα πάνω.
The spread between countries is also informative. Current use runs from 6.4% in Portugal to 36% in Poland, a difference of more than five-fold within one survey. A gap of that size is difficult to attribute to adolescent biology, which does not vary this much across a continent. The survey itself cannot say which factors explain it, but it suggests that national context, including availability, marketing and regulation, plays a part. For a public health reader, that is encouraging in one sense: if some countries sit at a fraction of the level of others, the pattern is unlikely to be fixed.Η διασπορά ανάμεσα στις χώρες είναι επίσης διαφωτιστική. Η τρέχουσα χρήση κυμαίνεται από 6,4% στην Πορτογαλία έως 36% στην Πολωνία, διαφορά μεγαλύτερη από πενταπλάσια μέσα στην ίδια έρευνα. Μια τέτοια απόσταση δύσκολα αποδίδεται στη βιολογία της εφηβείας, που δεν ποικίλλει τόσο ανάμεσα στις χώρες μιας ηπείρου. Η έρευνα από μόνη της δεν μπορεί να πει ποιοι παράγοντες την εξηγούν, υποδεικνύει όμως ότι το εθνικό πλαίσιο, δηλαδή η διαθεσιμότητα, το μάρκετινγκ και η ρύθμιση, παίζει ρόλο. Για όποιον κοιτάζει με το βλέμμα της δημόσιας υγείας, αυτό είναι κατά κάποιον τρόπο ενθαρρυντικό: αν ορισμένες χώρες βρίσκονται σε ένα κλάσμα του επιπέδου άλλων, το μοτίβο δεν είναι αναπόφευκτο.
Less harmful is not the same as harmlessΛιγότερο επιβλαβές δεν σημαίνει αβλαβές
The most common error in this debate is to collapse a continuum into a binary. At one end is combustible tobacco, whose harms are established beyond serious dispute. At the other is no nicotine use at all. E-cigarettes sit between the two, and where they sit depends on who is using them and what they are replacing.Το συνηθέστερο σφάλμα σε αυτή τη συζήτηση είναι να μετατρέπεται μια κλίμακα κινδύνου σε δίλημμα «ασφαλές ή επικίνδυνο». Στο ένα άκρο βρίσκονται τα συμβατικά τσιγάρα που καίγονται, με βλάβες που δεν αμφισβητούνται σοβαρά. Στο άλλο, η πλήρης απουσία χρήσης νικοτίνης. Τα ηλεκτρονικά τσιγάρα βρίσκονται ανάμεσα, και η θέση τους εξαρτάται από το ποιος τα χρησιμοποιεί και τι αντικαθιστούν.
CDC puts both halves of the message in the same place. Its January 2025 guidance states that e-cigarette aerosol generally contains fewer harmful chemicals than cigarette smoke, and in the same passage states that this does not make e-cigarettes safe. The aerosol can contain nicotine, cancer-causing chemicals, heavy metals and fine particles that reach deep into the lungs, and the long-term effects are still being studied. CDC also advises that dual use, meaning the use of both cigarettes and e-cigarettes, is not an effective way to protect health. A person who cuts down on cigarettes while vaping has not necessarily moved along the continuum in the way the harm-reduction argument assumes.Το CDC τοποθετεί και τα δύο μισά του μηνύματος στο ίδιο σημείο. Οι οδηγίες του, όπως επικαιροποιήθηκαν τον Ιανουάριο του 2025, αναφέρουν ότι το αεροζόλ των ηλεκτρονικών τσιγάρων περιέχει γενικά λιγότερες επιβλαβείς χημικές ουσίες από τον καπνό του τσιγάρου, και στο ίδιο χωρίο διευκρινίζουν ότι αυτό δεν καθιστά τα ηλεκτρονικά τσιγάρα ασφαλή. Το αεροζόλ μπορεί να περιέχει νικοτίνη, καρκινογόνες ουσίες, βαρέα μέταλλα και λεπτά σωματίδια που φτάνουν βαθιά στους πνεύμονες, ενώ οι μακροχρόνιες επιπτώσεις μελετώνται ακόμη. Το CDC τονίζει επίσης ότι η διπλή χρήση — δηλαδή η ταυτόχρονη χρήση συμβατικών τσιγάρων και ηλεκτρονικού τσιγάρου — δεν αποτελεί αποτελεσματικό τρόπο προστασίας της υγείας. Όποιος μειώνει τα συμβατικά τσιγάρα ενώ ταυτόχρονα ατμίζει δεν έχει κατ’ ανάγκην μετακινηθεί στην κλίμακα κινδύνου με τον τρόπο που προϋποθέτει το επιχείρημα της μείωσης της βλάβης.
The Cochrane living review is equally careful. Its authors found no clear evidence of short-term serious harms from nicotine e-cigarettes in the trial period, but they stress that long-term safety data are still needed. Absence of detected harm in trials lasting months is not evidence of absence over decades, and the review says so.Η ζωντανή ανασκόπηση Cochrane είναι εξίσου προσεκτική. Οι συγγραφείς της δεν εντόπισαν σαφείς ενδείξεις σοβαρών βραχυπρόθεσμων βλαβών από τα ηλεκτρονικά τσιγάρα με νικοτίνη στη διάρκεια των μελετών, τονίζουν όμως ότι εξακολουθούν να χρειάζονται δεδομένα ασφάλειας μακράς διάρκειας. Η μη ανίχνευση βλάβης σε δοκιμές που διαρκούν μήνες δεν αποτελεί απόδειξη απουσίας βλάβης σε βάθος δεκαετιών, και η ανασκόπηση το λέει ρητά.
14.3% of adolescents aged 13–15 in the WHO European Region use e-cigarettes, the highest regional prevalence globally, compared with 7.2% elsewhere.Το 14,3% των εφήβων 13–15 ετών στην Ευρωπαϊκή Περιφέρεια του ΠΟΥ χρησιμοποιεί ηλεκτρονικά τσιγάρα, το υψηλότερο περιφερειακό ποσοστό παγκοσμίως, έναντι 7,2% στον υπόλοιπο κόσμο.
of adolescents aged 13–15 use e-cigarettes in the WHO European Region (highest globally), compared with the rest of the world.των εφήβων 13–15 ετών χρησιμοποιούν ηλεκτρονικά τσιγάρα στην Ευρωπαϊκή Περιφέρεια του ΠΟΥ (το υψηλότερο ποσοστό παγκοσμίως), σε σύγκριση με τον υπόλοιπο κόσμο.
Source: WHO/Europe, World No Tobacco Day 2026 materials (adolescents aged 13–15).Πηγή: ΠΟΥ/Ευρώπη, υλικό για την Παγκόσμια Ημέρα Χωρίς Καπνό 2026 (έφηβοι 13–15 ετών).
The continuum has a different meaning for an adolescent. For a person who smokes, the relevant comparison is cigarettes, and “fewer harmful chemicals” is a genuine improvement. For a 13-year-old, the relevant comparison is not using nicotine at all, and an e-cigarette sits at a worse place on that scale, whatever its position relative to a cigarette. The phrase “safer than smoking” is accurate for one audience and misleading for the other. Public health communication that does not distinguish them risks sending the first group’s reassurance to the second.Η ίδια κλίμακα έχει διαφορετικό νόημα για έναν έφηβο. Για όποιον καπνίζει, η σύγκριση που μετράει γίνεται με το τσιγάρο — και οι «λιγότερες επιβλαβείς ουσίες» αποτελούν πραγματική βελτίωση. Για ένα 13χρονο, η σύγκριση που μετράει είναι η μη χρήση νικοτίνης· εκεί το ηλεκτρονικό τσιγάρο βρίσκεται σε χειρότερη θέση, ανεξάρτητα από το πού στέκεται απέναντι στο τσιγάρο. Η φράση «ασφαλέστερο από το κάπνισμα» είναι ακριβής για το ένα κοινό και παραπλανητική για το άλλο. Η επικοινωνία της δημόσιας υγείας που δεν τα ξεχωρίζει κινδυνεύει να μεταφέρει τη διαβεβαίωση της πρώτης ομάδας στη δεύτερη.
Flavour, design and the lifestyle pitchΓεύση, σχεδιασμός και το lifestyle ως επιχείρημα πώλησης
If the product is changing, so is the way it is presented. WHO/Europe’s 2026 material describes bright packaging, fruit flavours, influencer promotion and discreet device design as mechanisms that normalise nicotine use and accelerate addiction among younger people, rather than as incidental features. The WHO campaign adds that products are designed to make initiation easier, to reinforce repeated use and to reduce perceived risk. These are statements about intent and design, and the evidence for any single feature varies. But they describe a pattern that is hard to reconcile with a market aimed only at adults who already smoke.Αν το προϊόν αλλάζει, αλλάζει και ο τρόπος που παρουσιάζεται. Το υλικό του ΠΟΥ/Ευρώπη για το 2026 περιγράφει τη φανταχτερή συσκευασία, τις γεύσεις φρούτων, την προώθηση μέσω influencers και τον διακριτικό σχεδιασμό των συσκευών ως μηχανισμούς που εμπεδώνουν τη χρήση νικοτίνης και επιταχύνουν την εξάρτηση στους νεότερους, και όχι ως τυχαία χαρακτηριστικά. Η εκστρατεία του ΠΟΥ προσθέτει ότι τα προϊόντα σχεδιάζονται ώστε να διευκολύνουν την έναρξη, να ενισχύουν τη συστηματική χρήση και να μειώνουν την αντίληψη του κινδύνου. Πρόκειται για διαπιστώσεις που αφορούν τον σχεδιασμό και την πρόθεση, και η τεκμηρίωση για κάθε επιμέρους χαρακτηριστικό ποικίλλει. Περιγράφουν ωστόσο ένα μοτίβο που δύσκολα συμβιβάζεται με μια αγορά που απευθύνεται μόνο σε ενήλικες που ήδη καπνίζουν.
Digital channels amplify this. The Commission’s evaluation notes that novel tobacco and nicotine products are increasingly promoted through social media and influencers, and that some of this promotion falls outside the scope of the existing advertising rules. A young person encountering a product through a creator they follow is not meeting a regulated tobacco advertisement; the legal category, the audience and the intent are all blurred.Τα ψηφιακά κανάλια ενισχύουν την τάση. Η αξιολόγηση της Επιτροπής σημειώνει ότι τα νέα προϊόντα καπνού και νικοτίνης προωθούνται όλο και περισσότερο μέσω κοινωνικών δικτύων και influencers, και ότι μέρος αυτής της προώθησης μένει εκτός των ισχυόντων κανόνων για τη διαφήμιση. Ένας νέος που συναντά ένα προϊόν μέσα από έναν δημιουργό περιεχομένου που ακολουθεί δεν βλέπει μια διαφήμιση καπνού όπως την ορίζει ο νόμος· η νομική κατηγορία, το κοινό και η πρόθεση θολώνουν.
Flavours are where the trade-off is hardest, and it is better named than avoided. They are central to the appeal for young people, which is why WHO calls for flavour bans. Whether and how adults who are trying to switch away from cigarettes should keep access to some flavours is a regulatory question on which reasonable people differ, and this article does not claim the evidence settles it. The point is narrower. Flavour, packaging and promotion are design choices, and design choices can be regulated without any new scientific discovery.Οι γεύσεις είναι το σημείο όπου το δίλημμα είναι πιο δύσκολο — και καλύτερα να λέγεται ανοιχτά παρά να παρακάμπτεται. Συμβάλλουν ουσιαστικά στην ελκυστικότητα των προϊόντων για τους νέους· γι’ αυτό ο ΠΟΥ ζητά απαγόρευσή τους. Το αν και πώς οι ενήλικες που προσπαθούν να φύγουν από το τσιγάρο πρέπει να διατηρούν πρόσβαση σε ορισμένες γεύσεις είναι ρυθμιστικό ερώτημα στο οποίο οι απόψεις διίστανται εύλογα, και το άρθρο αυτό δεν ισχυρίζεται ότι η τεκμηρίωση το κλείνει. Το σημείο είναι στενότερο. Η γεύση, η συσκευασία και η προώθηση είναι επιλογές σχεδιασμού — και οι επιλογές σχεδιασμού μπορούν να ρυθμιστούν χωρίς να περιμένουμε κάποια νέα επιστημονική ανακάλυψη.
There is a deeper issue in the “lifestyle” framing. The WHO campaign notes that new products are marketed as innovative or even less harmful. For an adult smoker, “less harmful” can be a fair description. Delivered to someone who has never smoked, the same words become an invitation. This is why the audience matters as much as the claim: identical language can inform in one setting and recruit in another.Υπάρχει και ένα βαθύτερο ζήτημα στο πλαίσιο του «lifestyle». Η εκστρατεία του ΠΟΥ σημειώνει ότι τα νέα προϊόντα προβάλλονται ως καινοτόμα ή ακόμη και ως λιγότερο επιβλαβή. Για έναν ενήλικα που καπνίζει, το «λιγότερο επιβλαβές» μπορεί να είναι δίκαιη περιγραφή. Όταν απευθύνεται σε κάποιον που δεν έχει καπνίσει ποτέ, οι ίδιες λέξεις γίνονται πρόσκληση. Γι’ αυτό το κοινό μετράει όσο και το μήνυμα: η ίδια διατύπωση μπορεί να ενημερώνει σε ένα πλαίσιο και να προσελκύει νέους χρήστες σε άλλο.
What the evidence supports for adults who smokeΤι στηρίζει η τεκμηρίωση για τους ενήλικες που καπνίζουν
None of this argues against harm reduction for adults, and the strongest evidence for it deserves a fair hearing. The Cochrane living systematic review, with searches up to 1 January 2026, finds high-certainty evidence that nicotine e-cigarettes increase the likelihood of quitting smoking compared with nicotine replacement therapy (risk ratio around 1.6). In plain language, Cochrane illustrates the absolute rates as roughly 8 to 10 quitters per 100 with nicotine e-cigarettes versus about 6 per 100 with nicotine replacement therapy. Separately, it estimates the average benefit of that comparison at about four additional quitters per 100 (with a confidence interval around that estimate). Those figures should not be read as simple subtraction of the rounded ranges — 8–10 minus 6 is not meant to “equal” exactly four. Evidence versus non-nicotine e-cigarettes is of moderate certainty and also favours nicotine products.Τίποτε από τα παραπάνω δεν στρέφεται κατά της μείωσης της βλάβης για τους ενήλικες, και η ισχυρότερη τεκμηρίωση υπέρ της αξίζει δίκαιη ανάγνωση. Η ζωντανή συστηματική ανασκόπηση Cochrane, με αναζητήσεις έως την 1η Ιανουαρίου 2026, βρίσκει τεκμηρίωση υψηλής βεβαιότητας ότι τα ηλεκτρονικά τσιγάρα με νικοτίνη αυξάνουν την πιθανότητα διακοπής του καπνίσματος σε σύγκριση με τα υποκατάστατα νικοτίνης (σχετικός κίνδυνος περίπου 1,6). Με απλά λόγια, η Cochrane απεικονίζει τα απόλυτα ποσοστά περίπου ως 8 έως 10 άτομα που διακόπτουν ανά 100 με ηλεκτρονικά τσιγάρα με νικοτίνη, έναντι περίπου 6 ανά 100 με υποκατάστατα νικοτίνης. Ξεχωριστά, εκτιμά το μέσο όφελος αυτής της σύγκρισης σε περίπου τέσσερις επιπλέον διακοπές ανά 100 (με διάστημα εμπιστοσύνης γύρω από την εκτίμηση). Τα μεγέθη αυτά δεν πρέπει να διαβάζονται ως απλή αφαίρεση των στρογγυλεμένων διαστημάτων — το «8–10 μείον 6» δεν εννοείται ότι «ισούται» ακριβώς με τέσσερα. Η τεκμηρίωση σε σύγκριση με τα ηλεκτρονικά τσιγάρα χωρίς νικοτίνη είναι μέτριας βεβαιότητας και επίσης ευνοεί τα προϊόντα με νικοτίνη.
About 8 to 10 in 100 people using nicotine e-cigarettes stopped smoking, compared with about 6 in 100 using nicotine replacement therapy.Περίπου 8 έως 10 στους 100 ανθρώπους που χρησιμοποίησαν ηλεκτρονικά τσιγάρα με νικοτίνη έκοψαν το κάπνισμα, έναντι περίπου 6 στους 100 με υποκατάστατα νικοτίνης.
per 100 people who smoked stopped, with nicotine e-cigarettes versus nicotine replacement therapy (high-certainty evidence). Cochrane’s pooled absolute benefit is about four additional quitters per 100 — not a literal subtraction of the rounded ranges above.ανά 100 άτομα που κάπνιζαν έκοψαν το κάπνισμα, με ηλεκτρονικά τσιγάρα με νικοτίνη έναντι υποκατάστατων νικοτίνης (τεκμηρίωση υψηλής βεβαιότητας). Το συγκεντρωτικό απόλυτο όφελος της Cochrane είναι περίπου τέσσερις επιπλέον διακοπές ανά 100 — όχι κυριολεκτική αφαίρεση των στρογγυλεμένων διαστημάτων παραπάνω.
Source: Cochrane Database of Systematic Reviews, “Electronic cigarettes for smoking cessation” (CD010216), living review, searches to 1 January 2026.Πηγή: Cochrane Database of Systematic Reviews, «Electronic cigarettes for smoking cessation» (CD010216), ζωντανή ανασκόπηση, αναζητήσεις έως 1 Ιανουαρίου 2026.
The size of that effect deserves honest framing. An average gain of about four quitters per 100 is modest for any individual, since most people in both groups did not quit. It is, however, meaningful when applied across the very large number of people who smoke, and it is comparable to or better than what other cessation tools offer. That is why e-cigarettes belong in the conversation about helping adults, not on the list of products to be eliminated regardless of evidence.Το μέγεθος του αποτελέσματος χρειάζεται ειλικρινή διατύπωση. Ένα μέσο όφελος περίπου τεσσάρων διακοπών ανά 100 είναι μέτριο για το άτομο, αφού οι περισσότεροι και στις δύο ομάδες δεν έκοψαν. Είναι όμως ουσιαστικό όταν εφαρμόζεται στον πολύ μεγάλο αριθμό ανθρώπων που καπνίζουν, και συγκρίσιμο ή καλύτερο από ό,τι προσφέρουν άλλα εργαλεία διακοπής. Γι’ αυτό τα ηλεκτρονικά τσιγάρα ανήκουν στη συζήτηση για τη βοήθεια προς τους ενήλικες — όχι στον κατάλογο των προϊόντων που πρέπει να εξαφανιστούν ανεξάρτητα από την τεκμηρίωση.
The conditions attached to that evidence matter as much as the headline. The trials tested regulated, specified products in people who smoked and were trying to quit, and Cochrane’s conclusions apply to that use. They do not describe what happens when disposable, high-nicotine, flavour-led products are sold widely to anyone. CDC’s limits on the benefit are consistent: it applies to non-pregnant adults who use e-cigarettes as a complete substitute, and not to youth, and not to dual use. The evidence supports a pathway out of smoking. It does not support a way into nicotine.Οι προϋποθέσεις που συνοδεύουν αυτή την τεκμηρίωση έχουν την ίδια σημασία με το βασικό εύρημα. Οι μελέτες δοκίμασαν προϊόντα με κανόνες και συγκεκριμένα χαρακτηριστικά σε ανθρώπους που κάπνιζαν και προσπαθούσαν να κόψουν το κάπνισμα, και τα συμπεράσματα της Cochrane ισχύουν για αυτή τη χρήση. Δεν περιγράφουν τι συμβαίνει όταν προϊόντα μίας χρήσης, με υψηλή νικοτίνη και έμφαση στη γεύση, πωλούνται ευρέως σε οποιονδήποτε. Τα όρια που θέτει το CDC στο όφελος συμφωνούν: αφορά ενήλικες εκτός εγκυμοσύνης που χρησιμοποιούν το ηλεκτρονικό τσιγάρο ως πλήρες υποκατάστατο· δεν αφορά τους νέους, ούτε τη διπλή χρήση. Η τεκμηρίωση στηρίζει έναν δρόμο εξόδου από το κάπνισμα. Δεν στηρίζει έναν δρόμο εισόδου στη νικοτίνη.
A regulatory framework written for another marketΈνα ρυθμιστικό πλαίσιο γραμμένο για άλλη αγορά
The European Commission’s April 2026 evaluation of the Tobacco Products Directive and the Tobacco Advertising Directive is candid about this. It concludes that the EU framework contributed to the decline in smoking but has been outpaced by novel products. Nicotine pouches fall outside the Tobacco Products Directive, leaving national rules fragmented, and the evaluation identifies gaps in advertising rules, including promotion on digital channels. It also records that daily e-cigarette use in the EU rose from 1% in 2020 to 1.7% in 2023. These are small absolute numbers, but they are moving in one direction, and the products involved were largely absent when the framework was drafted.Η αξιολόγηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής του Απριλίου 2026 για την Οδηγία για τα προϊόντα καπνού και την Οδηγία για τη διαφήμιση του καπνού είναι ειλικρινής σε αυτό το σημείο. Συμπεραίνει ότι το ευρωπαϊκό πλαίσιο συνέβαλε στη μείωση του καπνίσματος αλλά ξεπεράστηκε από τα νέα προϊόντα. Τα σακουλάκια νικοτίνης μένουν εκτός της Οδηγίας για τα προϊόντα καπνού, και οι εθνικοί κανόνες παραμένουν κατακερματισμένοι, ενώ η αξιολόγηση εντοπίζει κενά στους κανόνες διαφήμισης, μεταξύ άλλων για την προώθηση σε ψηφιακά κανάλια. Καταγράφει επίσης ότι η καθημερινή χρήση ηλεκτρονικού τσιγάρου στην ΕΕ αυξήθηκε από 1% το 2020 σε 1,7% το 2023. Οι απόλυτοι αριθμοί είναι μικροί, κινούνται όμως προς μία κατεύθυνση, και τα προϊόντα που αφορούν σε μεγάλο βαθμό δεν υπήρχαν όταν συντάχθηκε το πλαίσιο.
The WHO data illustrate the same gap at a different geographical scale. In the WHO European Region, which is wider than the EU, only seven countries ban all e-cigarette flavours, according to 2024 data cited by WHO/Europe in 2026. Those two sets of figures should not be merged, since the EU and the WHO European Region are different jurisdictions with different legal powers. But they converge on the same conclusion: the rules in place were largely designed for a market that has since moved on.Τα στοιχεία του ΠΟΥ δείχνουν το ίδιο κενό σε διαφορετική γεωγραφική κλίμακα. Στην Ευρωπαϊκή Περιφέρεια του ΠΟΥ, που είναι ευρύτερη από την ΕΕ, μόνο επτά χώρες απαγορεύουν όλες τις γεύσεις στα ηλεκτρονικά τσιγάρα, σύμφωνα με στοιχεία του 2024 που παραθέτει ο ΠΟΥ/Ευρώπη το 2026. Οι δύο σειρές στοιχείων δεν πρέπει να αναμειγνύονται, αφού η ΕΕ και η Ευρωπαϊκή Περιφέρεια του ΠΟΥ είναι διαφορετικές δικαιοδοσίες με διαφορετικές νομικές αρμοδιότητες. Συγκλίνουν όμως στο ίδιο συμπέρασμα: οι κανόνες που ισχύουν σχεδιάστηκαν σε μεγάλο βαθμό για μια αγορά που έχει από τότε προχωρήσει.
The implication is less about any single measure than about the logic of regulation. A framework that defines products by what they are made of can be sidestepped by changing what they are made of. One that defines them by what they do, including how addictive they are, how appealing they are to young people and how they are marketed, is harder to outrun. It can also keep regulated access for adults who need it, which is what the trial evidence assumes. Policy makers face a design problem more than a moral one: how to keep the benefit for adults who switch without leaving the door open for young people who begin.Η συνέπεια αφορά λιγότερο κάποιο μεμονωμένο μέτρο και περισσότερο τη λογική της ρύθμισης. Ένα πλαίσιο που ορίζει τα προϊόντα με βάση το από τι είναι φτιαγμένα μπορεί να παρακαμφθεί αν αλλάξει η σύνθεσή τους. Ένα πλαίσιο που τα ορίζει με βάση το τι κάνουν, δηλαδή πόσο εξαρτησιογόνα είναι, πόσο ελκυστικά για τους νέους και πώς προωθούνται, ξεπερνιέται δυσκολότερα. Μπορεί επίσης να διατηρεί πρόσβαση με κανόνες για τους ενήλικες που τη χρειάζονται — κάτι που προϋποθέτει η τεκμηρίωση από τις κλινικές μελέτες. Όσοι χαράσσουν πολιτική αντιμετωπίζουν περισσότερο πρόβλημα σχεδιασμού παρά ηθικό δίλημμα: πώς θα κρατηθεί το όφελος για τους ενήλικες που αντικαθιστούν το κάπνισμα, χωρίς να μένει ανοιχτή η πόρτα για τους νέους που ξεκινούν.
Controlling nicotine without losing sight of smokeΈλεγχος της νικοτίνης χωρίς να χάνουμε από τα μάτια μας τον καπνό
It would be a mistake to read all of this as a story in which cigarettes have become a solved problem. In the WHO European Region, tobacco still kills 1.2 million people every year, and 202,000 of those deaths result from exposure to second-hand smoke. Those figures are what the whole tobacco control effort was built to reduce, and they remain far larger than anything yet attributable to non-combustible products. Keeping both facts in view is the discipline this topic demands: nicotine delivery is changing, and combustion is still where most of the damage lies.Θα ήταν λάθος να διαβάσουμε όλα τα παραπάνω ως ιστορία στην οποία το κάπνισμα έχει πάψει να αποτελεί πρόβλημα. Στην Ευρωπαϊκή Περιφέρεια του ΠΟΥ, ο καπνός εξακολουθεί να σκοτώνει 1,2 εκατομμύρια ανθρώπους κάθε χρόνο, και 202.000 από αυτούς τους θανάτους οφείλονται στην έκθεση στον καπνό από παθητικό κάπνισμα. Αυτά είναι τα μεγέθη που όλη η προσπάθεια ελέγχου του καπνού χτίστηκε για να μειώσει, και παραμένουν πολύ μεγαλύτερα από οτιδήποτε μπορεί μέχρι σήμερα να αποδοθεί σε προϊόντα που δεν καίγονται. Να κρατάμε και τα δύο μπροστά μας είναι η πειθαρχία που απαιτεί το θέμα: οι τρόποι χορήγησης της νικοτίνης αλλάζουν, και η καύση παραμένει εκεί όπου βρίσκεται το μεγαλύτερο μέρος της βλάβης.
This is also why the opening question about two groups matters so much. Public health earned its credibility on tobacco by being clear about the harm of smoking and consistent about who it was trying to protect. The same clarity applies here. For adults who smoke, a regulated route away from combustion has real, trial-backed support. For young people who do not use nicotine, there is nothing to reduce, and the rise in use that WHO/Europe and ESPAD describe is a signal that prevention has not kept pace with the market. Neither fact cancels the other.Γι’ αυτό και το αρχικό ερώτημα για τις δύο ομάδες έχει τόση σημασία. Η δημόσια υγεία κέρδισε την αξιοπιστία της στο θέμα του καπνού επειδή ήταν σαφής για τη βλάβη του καπνίσματος και συνεπής ως προς το ποιον προσπαθούσε να προστατεύσει. Η ίδια σαφήνεια ισχύει και εδώ. Για τους ενήλικες που καπνίζουν, μια οργανωμένη και εποπτευόμενη διαδρομή μακριά από την καύση έχει πραγματική στήριξη από τις κλινικές μελέτες. Για τους νέους που δεν χρησιμοποιούν νικοτίνη, δεν υπάρχει τίποτα να μειωθεί, και η αύξηση της χρήσης που περιγράφουν ο ΠΟΥ/Ευρώπη και η ESPAD δείχνει ότι η πρόληψη δεν έχει συμβαδίσει με την αγορά. Κανένα από τα δύο δεν ακυρώνει το άλλο.
The harder part is the communication. A simple message, whether a ban or a defence, would be easier to deliver. The evidence offers a more demanding one: less harmful than smoking, not harmless; useful for some adults, unnecessary and risky for young people; promising in trials, still uncertain in the long run; and shaped far more by how products are designed, sold and regulated than by the label on the device. If tobacco control’s first century was about learning to see the cigarette, its next task is to see nicotine in all its forms, and to hold on to the smoke while doing so.Το δυσκολότερο μέρος είναι η επικοινωνία. Ένα απλό μήνυμα, είτε απαγόρευσης είτε υπεράσπισης, θα ήταν ευκολότερο να μεταδοθεί. Η τεκμηρίωση προσφέρει ένα πιο απαιτητικό: λιγότερο επιβλαβές από το κάπνισμα, όχι αβλαβές· χρήσιμο για ορισμένους ενήλικες, περιττό και επικίνδυνο για τους νέους· ελπιδοφόρο στις κλινικές μελέτες, αβέβαιο ακόμη μακροπρόθεσμα· και διαμορφωμένο πολύ περισσότερο από το πώς σχεδιάζονται, πωλούνται και ρυθμίζονται τα προϊόντα παρά από την ετικέτα στη συσκευή. Αν ο πρώτος αιώνας του ελέγχου του καπνού αφορούσε το να μάθουμε να βλέπουμε το τσιγάρο, το επόμενο καθήκον είναι να βλέπουμε τη νικοτίνη σε όλες τις μορφές της, και να μη χάνουμε τον καπνό από τα μάτια μας ενώ το κάνουμε.
Sources & further readingΠηγές & περαιτέρω ανάγνωση
- WHO/Europe — World No Tobacco Day 2026: the next nicotine revolution is already here (27 May 2026)ΠΟΥ/Ευρώπη — Παγκόσμια Ημέρα Χωρίς Καπνό 2026: η επόμενη επανάσταση της νικοτίνης είναι ήδη εδώ (27 Μαΐου 2026)
- EUDA — Key findings from the 2024 European School Survey Project on Alcohol and Other Drugs (ESPAD)EUDA — Βασικά ευρήματα της Ευρωπαϊκής Έρευνας σε Σχολεία για το Αλκοόλ και Άλλες Ουσίες (ESPAD) 2024
- Cochrane — Can electronic cigarettes help people stop smoking, and do they have any unwanted effects when used? (CD010216; living review, searches to 1 January 2026)Cochrane — Μπορούν τα ηλεκτρονικά τσιγάρα να βοηθήσουν στη διακοπή του καπνίσματος και έχουν ανεπιθύμητες ενέργειες; (CD010216· ζωντανή ανασκόπηση, αναζητήσεις έως 1 Ιανουαρίου 2026)
- Begh R, Conde M, et al. — Electronic cigarettes and subsequent cigarette smoking in young people: A systematic review, Addiction (2025)Begh R, Conde M, και συν. — Electronic cigarettes and subsequent cigarette smoking in young people: A systematic review, Addiction (2025)
- Cochrane — Oral nicotine pouches for cessation or reduction of other tobacco or nicotine use (CD016220; living review)Cochrane — Από του στόματος σακουλάκια νικοτίνης για διακοπή ή μείωση άλλων προϊόντων καπνού ή νικοτίνης (CD016220· ζωντανή ανασκόπηση)
- U.S. Centers for Disease Control and Prevention — Health Effects of Vaping (January 2025)Αμερικανικό Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC) — Επιπτώσεις του ηλεκτρονικού τσιγάρου στην υγεία (Ιανουάριος 2025)
- European Commission — Executive summary of the evaluation of the Tobacco Products Directive, the Tobacco Advertising Directive and related policies (SWD(2026) 112, April 2026)Ευρωπαϊκή Επιτροπή — Εκτελεστική περίληψη της αξιολόγησης της Οδηγίας για τα προϊόντα καπνού, της Οδηγίας για τη διαφήμιση του καπνού και συναφών πολιτικών (SWD(2026) 112, Απρίλιος 2026)
- WHO/Europe — World No Tobacco Day 2026: unmasking the appeal, countering nicotine and tobacco addiction (31 May 2026)ΠΟΥ/Ευρώπη — Παγκόσμια Ημέρα Χωρίς Καπνό 2026: αποκαλύπτοντας τη γοητεία, αντιμετωπίζοντας την εξάρτηση από τη νικοτίνη και τον καπνό (31 Μαΐου 2026)
Disclaimer: Content on this site provides general public health information for educational purposes only. It is not medical advice and does not replace consultation with a qualified healthcare professional.Αποποίηση ευθύνης: Το περιεχόμενο αυτού του ιστότοπου παρέχει γενικές πληροφορίες δημόσιας υγείας αποκλειστικά για εκπαιδευτικούς σκοπούς. Δεν αποτελεί ιατρική συμβουλή και δεν υποκαθιστά τη συμβουλή ειδικευμένου επαγγελματία υγείας.